İyi bir muhabbet kuşu bakıcısı olmak için kuşunuzun davranışlarını ve anlamlarını bilmeniz gerekir. Muhabbet kuşu beslemenin yalnızlığı giderdiği, yeni bir dost edinildiği, aileye yeni bir üye katıldığı gibi söylemleri sıklıkla duymuşsunuzdur.
Beslemeye başladıysanız ilk bilmeniz gereken şey, karşınızdaki kuşun kendini ifade edebilen bir canlı olduğudur. Muhabbet kuşu beslemek dışarıdan göründüğü kadar kolay değildir. Sadece yemini ve suyunu vermek yetmez; onunla ilgilenmeniz, oyun oynamanız ve davranışlarını anlamanız gerekir.
Bu yazıda kuşunuzun yaptığı hareketlerin ne anlama geldiğini tek tek ele alıyoruz. Çünkü davranışlarındaki anlamları bilmeden muhabbet kuşunuza doğru şekilde bakamazsınız.
Esneme
Tıpkı insanlarda olduğu gibi muhabbet kuşları da uykuları geldiğinde ya da yorulduklarında esner. Tek başına bir sorun belirtisi değildir.
Ayak Atma
Ayak atma hareketini çift olan kuşlarda görebilirsiniz; tek kuşlarda görülmez. Bu bir çiftleşme davranışıdır. Erkek kuşlar dişiyi ikna etmek için ayak atar, ardından çiftleşme gerçekleşir.
Kusma
Tek yaşayan kuşlar oyuncaklarına karşı içgüdüsel olarak kusar. Çift olan kuşlarda ise bu, erkeğin dişiyi ve yavruları besleme isteğidir. Bazen kafes içindeki objelere karşı da kusabilirler.
Bacak Germe
Muhabbet kuşları bir bacağını geriye atıp gererek bunu yapar. Bu bir rahatlama davranışıdır. Uzun süre tünekte durup kasılan kuş, kanat ve ayaklarını geriye gererek gevşer.
Ayak ile Baş Kaşıma
Muhabbet kuşları kaşındığında ayaklarıyla kaşınan bölgeyi kaşır. Bu bazen yaz aylarında artan bit (parazit) sorununun işareti olabilir. Böyle bir durumda kuşunuza parazit önlemi almanız gerekir.
Ayak Temizleme
Kuşlar, ayakları kirlendiğinde ve tırnaklarını törpülemek için gagalarıyla ayaklarını temizler. Sıradan bir bakım davranışıdır.
Kanatları Germe
Muhabbet kuşları kaslarını rahatlatmak için ya da uçuş öncesi kanatlarını kelebek gibi geriye açar.
Tüyleri Kabartarak Silkelenme
Bu hareketi muhabbet kuşu genellikle üzerindeki tozları atmak için yapar. Tozdan hoşlanmadıkları için üzerlerinde biriktiğinde silkelenmeye başlarlar.
Başını Ovmak, Kaşıtmak
Bu, muhabbet kuşlarının çok sevdiği bir davranıştır. Size alışkınsa başını okşayabilirsiniz. Okşatmıyorsa çevredeki bir objeye kafasını sürterek bu ihtiyacını kendi giderir.
Kanat Kaldırma
Kuş yorulduğunda ya da uçtuktan sonra ısındığında kendini serinletmek için kanatlarını gövdesinden hafifçe aralar ve ağzını açıp kapatır. Hızlı nefes alarak serinler. Bu davranışı özellikle yaz aylarında görürsünüz.
Göz bebeğinin hızla büyüyüp küçülmesi muhabbet kuşuna özgü ilginç bir tepkidir ve genellikle heyecan ya da uyarılma anında görülür. Şu durumlarda ortaya çıkar:
- Kur yaptıklarında
- Kızışma döneminde
- Korktukları zaman
- Heyecanlandıklarında
- Yeni uyandıklarında
Özellikle gece odanın ışığını birden açıp baktığınızda bu değişimi rahatlıkla görebilirsiniz.
Baş Sallama
Muhabbet kuşunun başını hızlıca öne arkaya ya da yukarı aşağı sallaması genellikle heyecanı ya da açlığı anlatır. Bu davranış özellikle yavrularda belirgindir; anne babadan yem isterken başlarını sallarlar. Yetişkin bir kuşta ise çoğunlukla oyun sırasında ve sahibinin ilgisini çekmeye çalışırken görülür.
Tek Ayak Üzerinde Durma
Bir muhabbet kuşunun tek ayağını karnına çekip tek ayak üzerinde durması çoğu zaman rahatlık ve güven işaretidir. Kuş bu pozisyonda dinlenir ve çektiği ayağını sıcak tutar; genellikle uykuya yakın, sakin anlarda görülür ve endişe verici değildir. Ancak kuş sürekli aynı ayağını sakınıyor, o ayağına basmıyorsa bu bir ağrı ya da yaralanma işareti olabilir.
Isırma ve Oyun Gagalaması
Her gaga teması aynı anlama gelmez. Muhabbet kuşu sahibinin parmağını ya da eşyaları hafifçe ve nazikçe gagalıyorsa bu keşif ve oyun amaçlıdır, hatta bir sevgi göstergesi olabilir. Sert ve ani bir ısırma ise çoğu zaman korku, rahatsızlık ya da "beni rahat bırak" mesajıdır. Isıran bir kuşu cezalandırmak yerine onu neyin rahatsız ettiğini anlamak ve o an zorlamamak doğru yaklaşımdır.
Mutlu Bir Muhabbet Kuşu Ne Yapar?
Her şey yolundaysa muhabbet kuşu mutluluğunu davranışlarıyla belli eder. Tünekte durup tüylerini hafifçe kabartması, rahat ve huzurlu hissettiğini gösterir.
Mutlu kuşlar ses çıkarmaya daha yatkındır. Gün içinde çeşitli ötüşler duyuyorsanız bu iyiye işarettir. Gagasını gıcırdatması da mutluluğun bir başka belirtisidir.
Üzgün ve Stresli Bir Muhabbet Kuşu Ne Yapar?
Muhabbet kuşları korktuğunda, strese girdiğinde veya bulunduğu ortamdan rahatsız olduğunda normal davranışlarından farklı hareket edebilir. Ani ve yüksek sesler, kafesin yerinin değişmesi, yabancı bir eşya veya hayvanın kuşu ürkütmesi ve uygun olmayan ortam koşulları strese neden olabilir.
Stres yaşayan bir muhabbet kuşu normalden daha sessiz olabilir, daha az hareket edebilir veya çevresine karşı ilgisini azaltabilir. Ancak tüylerini kabartma, uzun süre gözlerini kapalı tutma, belirgin halsizlik ve iştah değişikliği gibi belirtiler yalnızca strese bağlanmamalıdır. Bunlar bazı sağlık sorunlarında da görülebilir.
Nefes Alışındaki Değişiklikleri Strese Bağlamayın
Muhabbet kuşunun gagasını sürekli açıp kapatması, açık ağızla nefes alması veya nefes almakta zorlanıyor gibi görünmesi basit bir mutsuzluk belirtisi olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle dinlenme sırasında ortaya çıkan veya devam eden solunum değişikliklerinin altında solunum yolu hastalıkları ve farklı sağlık problemleri bulunabilir.
Bu belirtilere belirgin halsizlik, kuyruk hareketleriyle nefes alma, iştahsızlık veya olağan dışı sesler de eşlik ediyorsa kuşun bir veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Solunum güçlüğü belirginse veteriner değerlendirmesi geciktirilmemelidir.
Duygulara Göre Muhabbet Kuşunun Davranışları
Muhabbet kuşları farklı duygularını farklı tepkilerle gösterir. Örneğin korktuğunda, mutluyken kabaran tüyleri dümdüz olur ve gözlerinden ani bir kaçış hazırlığında olduğunu sezebilirsiniz.
Evcilleştirme sürecinde yapılan en büyük hata, bu kuşların ne kadar narin olduğunu unutmaktır. Bizim için normal hareketler onlara sert gelebilir. Korkan bir kuş parmak uzatıldığında şiddetli ısırabilir; bu saldırganlık değil, korktuğunun işaretidir.
Böyle durumlarda geri çekilip kuşun güvende hissetmesini sağlamak gerekir. Unutmayın, bu anları kuşunuz öğrenir ve sonraki yaklaşımlarında ona göre davranır.
Muhabbet Kuşlarında Beden Dili
Beden dilini okumak, kuşunuzun size ne anlatmak istediğini doğrudan görmenizi sağlar:
- Gagasıyla tünek çubuğuna asılıp sallanıyorsa aşağı inmek istiyordur.
- Tüylerini hafifçe kabartması mutluluk işaretidir.
- Tüyleri kabarık, başı eğik ve kanatları yarı kalkıksa elinize alınmak istiyordur.
- Kafes tellerine gaga ve ayaklarıyla sürekli tırmanıyorsa oyun oynamak istiyordur.
Bunların dışında daha birçok hareket vardır; birlikte vakit geçirdikçe hepsini tanırsınız.
Veterinere Ne Zaman Gidilmeli?
Bazı davranış değişiklikleri bir sağlık sorununun işareti olabilir. Şu durumlarda vakit kaybetmeden bir kuş veterinerine başvurun:
- Sürekli tüy yolma veya aşırı tüy kaybı
- Titreme ya da sarsılma
- Uzun süre kabarık tüylerle hareketsiz durma
- Nefes güçlüğü, sık sık açık ağızla nefes alma veya gagasını sık açıp kapatma
- Yemek yemeyi bırakma veya aşırı kilo kaybı
- Denge kaybı yaşama
- Aniden değişen ses düzeyi veya tamamen sessizleşme
Sık Sorulan Sorular
Muhabbet kuşum neden gagasını gıcırdatıyor?
Gaga gıcırdatmak, kuşunuzun rahat ve mutlu olduğunun en belirgin işaretlerinden biridir. Genellikle uyumadan önce ya da sakin bir ortamda yapar.
Muhabbet kuşum neden tüylerini kabartıyor?
Tüyleri kabarık ve gözleri yarı kapalıysa hasta ya da üşümüş olabilir. Ama kısa süre kabartıp normale dönüyorsa bu sadece rahatlama belirtisidir, endişeye gerek yoktur.
Muhabbet kuşum neden kafes tellerine tırmanıyor?
Bu genellikle oyun oynamak ya da kafes dışına çıkmak istediğinin işaretidir. Düzenli kafes dışı vakit bu ihtiyacı giderir.
Muhabbet kuşum neden bana gagasıyla dokunuyor?
Gagasıyla hafifçe dokunmak sevgi ve ilgi göstermenin bir yoludur. Size ısındıysa bunu sık sık görürsünüz.
Muhabbet kuşum neden sürekli ötüyor?
Ötmek en doğal davranışlarından biridir; mutlu ve sağlıklı kuşlar çok öter. Ancak aniden sustuysa ya da sesi değiştiyse veteriner kontrolü önerilir.
Muhabbet kuşunuzun davranışlarını anlamak, onunla çok daha güçlü bir bağ kurmanızı sağlar. Her kuşun kendine özgü bir kişiliği olduğunu unutmayın; zamanla ona has işaretleri tanımaya başlarsınız.
Kuşunuzu daha iyi tanımak için yaşını belirlemek ve sosyalleşmesi için ona uygun bir eş seçmek de faydalı olur. Aynı işaretlerin daha iri bir akrabada nasıl göründüğünü merak ederseniz, sultan papağanı davranışları arasında birçok ortak beden dili bulursunuz.
